Maria Clara: Huwad na Simbolo ng Filipina

Hindi ko alam kung kaya kong patindigan ang pamagat ng blog na ito dahil sa tindi ng kultural na bagwis na mayroon ito. Ngunit isa lang ang aking pinanghahawakan, ang mga bagay-bagay na aking natuklasan at ang pamamaraan ng mga institusyon at sariling pananaw ko upang isaayos ang mga diwa at bumuo ng sariling opinyon. Bukas ako sa inyong mga saloobin at mga hinagpis na komento, pasalamat pa ako kung may magbibigay ng pansin dahil mababatid ko na marami pa ring may puso sa ‘ting bayan.

Wari’y ang pagbibigay karakter ni Jose Rizal kay Maria Clara ay isang mayumi, marikit, makadiyos at magalang na dalaga. Ito ay ilan lamang sa mga karakter na pilit ikinakabit sa tuwing pag-uusapan ang katangiang “tunay na Filipina”. Malimit din natin naoobserbahan kung paano lantakan itong ginagamit ng lipunan upang maipakita nga na siya ang “Tunay na Filipina”. Si Maria Clara ay isang mahinhin na babae, palasimba, maayos kung magdamit, nagpapaligaw sa tamang lugar at paraan– ayan daw ang dapat na ugali ng mga Tunay na Filipina, si Maria Clara bilang batayan ng kagandahan.

Sa tuwing pinag-aaralan ang Noli Me Tangere sa sekondarya, malimit ding naririnig sa mga mag-aaral kung paano sila kabilib kay Maria Clara, ngunit marahil bunga lamang ito ng pag-iisip nating mga Pilipino na kung sino ang naapi ay siyang bida. Mahihinuha ito sa karakterisasyon kay Maria Clara. Ngunit nagsilbing palaisipan sa akin ang kalaliman ng pag-iisip ni Dr. Jose Rizal.

Kung totoo man ang lahat ng mga pang-uri na idinikit kay Jose Rizal (Halos maubos ang lahat ng positibo), naisip ko kung ganoon nga ba siya kababaw upang ilatag ang bawat titik na kanyang isinulat upang basahain kung paano ito isinaayos. Marahil nagpapaka-Dan Brown ako sa mga pagbabaka-sakaling ito, ngunit hayaan nyong subukan ko.

Kung, ating mababatid sa nobela, si Maria Clara ay may mga kaiga-igayang mga karakter nga, hindi ko ipagkakait ito. Talaga ngang mayumi siya, madasalin at masunurin. Lalo pang tumatak siya sa aking isipan ng sa isang banda sa nobela, ng makakita sila ng isang taong ketongin, nilapitan niya ito at ibinigay ang kwintas na ipinamana pa sa kanya, maluha-luha si Maria Clara bago ang pangyayaring ito dahil sa lubos na awa. Bilang ganti, hinalikan ng ketonging ang lupa kung saan ito iniaabot ni Maria Clara. Ilan lamang ito sa mga magagandang katangian ni Maria Clara.

Ngayon, kung tuwang-tuwa naman pala ako sa karakter ni Maria Clara, para saan pa ang litanyang ito? Marahil, ang akin lamang ang walang-humpay na pagpopoluridad bilang “tunay na Filipina ang may kaugalian ni Maria Clara”

Isa, pagpansin lamang. Si Maria Clara ay anak sa pagkakasala ni Padre Damasa at ng Ina ni Maria Clara. Sa isang bahagi ng nobela kabanata 36, sinabi ni Kapitan Tiyago kay Maria Clara na  “Huwag kang umiyak, anak ko,” ang dugtong na ito ang hinarap, “hindi ka kagaya ng ina mo na kailanman ay hindi umiiyak… hindi umiiyak kundi noong naglilihi…” sabi-sabi sa mga nabasa ko, sino ba namang ina na halos buong buhay ay nagnanais na magka-anak ang luluha kung kailan nagdadalang tao na? Ito raw ay sa kadahilanang bunga ng pagkakasala ang kanyang ipinagbubuntis.

Ngayon, di ko naman sinasabi na dahil lamang di tunay na Filipina si Maria Clara ay mawawalan na siya ng karapatan bilang maging isa. Binibigyan ko lamang ng pansin ang lalim ng pahiwatig ni Gat Jose Rizal sa pagbibigay nya ng karakterisasyon kay Maria Clara at kung paano sa tingin ko ay mapanlinlang ito sa mata ng nakararami.

Maari ngang Pilipinas ang ang maaring ipakahulugan kay Maria Clara, ngunit kung gayonman, pinakikita lamang dito na ang “Pilipinas” na ating kilala ay isang mapanlinlang lamang, bunga ng walang habas na pagpapakasakit ng mga Kastila, bunga ng mga masasamang motibo ngunit nagbalat-kayo bilang isang marahan at makadiyos na kolonya. Ito ang ibabanderang relihiyon ng mga Kastila. Maaring tinignan ni Rizal si Maria Clara bilang paglalarawan ng Pilipinas na tayo ay nalilinlang ng Panlabas na yumi, ganda at linis ng Relihiyon ngunit ito naman ay nagbubunga ng malupit at marahas na Panloob.

Maaring natanaw ni Rizal kung paano natin titignan ang karakter na ito, na tayo ay madaling mabulag sa kagandahan na tila ba natatakpan ang tunay na dumi nito, at tignan nyo ang binunga nito. Isang martir na babae na hindi man lamang ipinaglaban ang pag-ibig hanggang sa napilitan na lamang magmadre ang sumisimbolo ngayon sa Babaeng Pilipino, mayroon bang kahit isang matang pumuna rito? Kung mayroon man, kaunti dahil nabulag ang mata ng mga tao sa halina at kababawan ng kalidad. Tila ba matagal ng nahinuha ni Gat Jose Rizal ang kasalukuyan nating nosyon sa pagtangkilik sa balatkayong kagandahan na inilalatag sa atin ng mga dayuhang bansa.

Sa kabilang banda, ang ilan sa ating mga kababayang tunay na ginamit ang lakas upang makalaya at buong tamang na nakipaglaban ay nanatili lamang tahimik na bayani sa sulok ng ating mga silid, ni hindi pinagpipilitang isabuhay natin ang kanilang mga inialay na buhay, bagkus tinitingala lang sila di tulad ni Maria Clara na dapat isabuhay.

Anong ginagawa ni Gabriela Silang na buong tamang humalili sa asawang heneral? Ni Melchora Aquino na hindi hadlang ang edad at lakas upang tumulong na tayo ay makalaya? Si Gregoria De Jesus na hindi abaniko ang hawak kung hindi sibat ng buong tapang.

Kaya sa tingin ko, ang Filipina ay hindi Maria Clara, ito ay isang kasinungalingang pilit isinubo sa atin ng bulok na sistema.

Sige, ulanin nyo na ako ng batikos!

Go!

---

Possibly related posts: (automatically generated)

• para sa mga batang 90’s dyan

~ by Dyepri Budoy on July 15, 2008.